Një uragan hapësinor mbi jonosferën polare të Tokës

Kur bëhet fjalë për motin ekstrem, është e sigurt të thuhet se një "uragan hapësinor" kualifikohet.

210302-space-hurricane-qing-he-zhang-jm-1530-2426da_5a1fa87a2947fd7fae94363e19825d61f3ef30cf.f...jpg

Shkencëtarët thanë javën e kaluar se ata vëzhguan një fenomen të panjohur më parë - një masë plazma 620 milje të gjerë që rrotullohej për orë të tëra në atmosferën e sipërme të Tokës, si nje shi elektronesh në vend të ujit.

Studiuesit e etiketuan fenomenin si një uragan hapësinor sepse i ngjante dhe sillej si sistemet rrotulluese të stuhisë që rregullisht godasin vijat bregdetare në të gjithë botën. Por deri më tani, ato nuk dihej të ekzistonin.

"Me të vërtetë nuk pritej", tha Larry Lyons, një profesor i shkencave atmosferike dhe oqeanike në Universitetin e Kalifornisë, Los Angeles. "Nuk dihej as teorikisht."

Lyons ishte një nga autorët e studimit në lidhje me gjetjen, e cila hedh dritë të re mbi ngjarjet e motit hapësinor, që u botua në internet më 26 shkurt në revistën Nature Communications.

Shkencëtarët nga Kina, Shtetet e Bashkuara, Norvegjia dhe Mbretëria e Bashkuar gjetën uraganin hapësinor nepermjet vëzhgimeve satelitore nga gushti 2014. Ndërsa satelitët rrotulloeshin rreth planetit dhe kalonin mbi Polin e Veriut, ata kapën vështrimet e një fenomeni masiv në atmosferën e sipërme .

Uragani hapësinor i armatosur me spirale vërtitej afërsisht 125 milje mbi Polin e Veriut, duke u rrotulluar në vend për gati tetë orë, tha Lyons.

"Ju mund të shihni rrjedhat të plazmës që lëvizin përreth, të cilat ishin si erërat e uraganit hapësinor," tha ai. "Këto rrjedha ishin më të fortat në skaj dhe ulen ndërsa lëvizin drejt syrit në qendër, përpara se të tërhiqen përsëri në anën tjetër, ashtu si rrjedha e ajrit në një uragan të rregullt."

Χωρίς τίτλο.jpg

Por mbase këtu mbarojnë ngjashmëritë. Ndryshe nga uraganet e rregullta që mund të hedhin sasi të mëdha reshjesh mbi sipërfaqen e Tokës, shkencëtarët në vend të kësaj vunë re elektronet që binin në atmosferën e sipërme.

Uraganët hapësinorë, si ngjarjet e tjera të motit hapësinor, janë shkaktuar nga rrymat e plazmës që lëshohen nga dielli në atë që njihet si era diellore. Ndërsa këto re të grimcave të ngarkuara hidhen nëpër hapësirë, ato mund të ushqejnë stuhi magnetike dhe të shkaktojnë shfaqje mahnitëse të dritave veriore ose jugore.

"Stuhitë tropikale shoqërohen me sasi të mëdha energjie, dhe këto uragane hapësinorë duhet të krijohen nga transferimi jashtëzakonisht i madh dhe i shpejtë i energjisë diellore të erës dhe grimcave të ngarkuara në atmosferën e sipërme të Tokës", bashkautor i studimit Michael Lockwood, profesor i mjedisit hapësinor fizika në Universitetin e Reading në MB, tha në një deklaratë.

Shkencëtarët në mënyrë rutinore monitorojnë motin e hapësirës sepse rrezatimi nga grimcat nga dielli mund të shkaktojë deme në satelitët në orbitë dhe herë pas here mund të prishë infrastrukturën në tokë, të tilla si mbitensionet në linjat e energjisë. Meqenëse uragani hapësinor i vëzhguar ndodhi mbi Polin e Veriut, nuk mendohet se do të përbënte shumë rreziqe për njerëzit në gjerësinë më të ulët, por ka implikime për komunikimin dhe sistemet e navigimit.

"Njerëzit të cilët janë të interesuar në komunikimet satelitore dhe sinjalet GPS do të kujdesen shumë," tha Lyons.

Ai shtoi se ai dhe kolegët e tij po planifikojnë të kryejnë studime pasuese për të përcaktuar se sa shpesh ndodhin uragane hapësinorë të këtij tipi dhe kohëzgjatje, dhe nëse stuhitë më të vogla dhe më të shkurtra ndodhin më shpesh.

Lyons tha se ky lloj zbulimi është ai që mund të ishte humbur lehtë nëse studiuesit nuk do të kishin vërejtur të dhënat gjashtë-vjeçare dhe do të kishin duriminin për të bashkuar të gjitha te dhenat.

Χωρίς τίτλο1.jpg


"Ne kishim instrumentë të ndryshëm që matnin gjëra të ndryshme në kohë të ndryshme, kështu që nuk ishte sikur të bënim një fotografi të madhe dhe ta shikonim atë," tha ai. "Gjëja me të vërtetë argëtuese në lidhje me këtë lloj pune është se ne duhet të mbledhim së bashku disa informacione dhe të bashkonim të gjithë tablonë."
 
Top